Home

De Tegenwoordige Tijd

2005 – 2010

Vanaf de zomer van 2007 begint zich een kredietcrisis in de financiële wereldmarkt af te tekenen. De problemen beginnen in Amerika, maar al snel wordt dit een wereldwijd probleem.

Ook in Nederland gaat het slecht, en moet de overheid ingrijpen om banken en andere bedrijven in het zadel te houden. Door deze ontwikkeling gaat het slecht binnen vele bedrijven en een groot aantal mensen wordt ontslagen. Mensen worden bang dat ze hun spaargeld kwijt zijn, geld dat ze bij voorbeeld bij het Nederlandse Fortis of bij het IJslandse Icesave hebben ondergebracht.

Door het steeds groeiende besef dat de wereld, en daarmee dus ook ondernemingen, milieubewuster moeten worden, is ´groen´ ondernemen een belangrijk punt geworden. Ook spiritualiteit wordt een belangrijk item binnen ondernemingen.

  Maatschappelijke ontwikkelingen


Vanaf de zomer van 2007 begint zich een crisis in de financiële wereldmarkt af te tekenen. De problemen beginnen in Amerika, maar al snel wordt dit een wereldwijd probleem. Ook in Nederland gaat het slecht, en moet de overheid ingrijpen om banken en andere bedrijven in het zadel te houden. Door deze ontwikkeling gaat het slecht binnen vele bedrijven en een groot aantal mensen wordt ontslagen. Mensen worden bang dat ze hun spaargeld kwijt zijn, geld dat ze bij voorbeeld bij het Nederlandse Fortis of bij het IJslandse Icesave hebben ondergebracht.

Door het steeds groeiende besef dat de wereld, en daarmee dus ook ondernemingen, milieubewuster moeten worden, is ´groen´ ondernemen een belangrijk punt geworden. Ook spiritualiteit wordt een belangrijk item binnen ondernemingen.

  Vraagzijde van de (advies)markt


Doordat IT afdelingen binnen bedrijven steeds belangrijker worden, neemt ook de invloed van IT-bureaus op de adviesmarkt toe. Deze organisaties ontstaan steeds meer, en nemen toe in omvang. IT-bureaus kopen zelfs van accountantskantoren losgemaakte organisatiegroepen op.

Wat we ook al zagen in de jaren ´50 en ´60, namelijk de opkomst van grote accountantskantoren op de adviesmarkt, keert terug. Zij nemen een groot deel van de adviesmarkt over vanaf de jaren ´90, in dit geval gaat het echter met name op niet-assurance cliënten. Voor alle overnames die in deze periode gebeurden geldt dat zij een belangrijke bron van opdrachten voor de adviesbureaus vormen.

Wat de focus zou moeten zijn van de organisatieadviseur in de toekomst, wordt door Hans Strikwerda in 2001 als volgt verwoord:

´De bottom line zal zijn dat de structurele ontwikkeling van de economie voortgaat. Voor organisatieadviseurs betekent dat dat ook zij moeten investeren in competenties, rollen, methoden en kennis zoals die vereist zullen zijn in de toekomstige economie. De organisatieadviseur wordt wel de vroedvrouw van de toekomst genoemd. Bij vorige recessies speelden organisatieadviseurs vooral een rol in herstructurering. De uitdaging voor de professie is om cliënten te helpen zien wat conjuncturele en wat structurele ontwikkelingen zijn. De professie moet zich niet laten meeslepen door de paniek op de beurs, maar in staat zijn specifieke strategieën te ontwikkelen in tijden van lage economische groei of recessie, die ondernemingen in staat stellen te overleven en te groeien op het moment dat de economie weer aantrekt.´

Door de in 2007 ontstane kredietcrisis, moeten sommige bedrijven zich gaan heroriënteren om te blijven bestaan. Adviesbureaus worden ingehuurd om te kijken naar crisismanagement. Zo komt Ernst & Young met het ´crisiskompas´, om bedrijven op nieuwe kansen in de crisistijd te wijzen. Er is zelfs een adviesbureau dat adverteert met een heuse ´ Credit Crunch Toolkit ´, en zo heel concreet inspringt op de financiële malaise.

Ook consultants op ICT gebied krijgen het drukker door deze crisis. De wet- en regelgeving wordt namelijk strenger, waardoor bedrijven meer moeten gaan kijken naar risicobeheer en rapportering. Business intelligence wordt een belangrijk punt in deze tijd, en hier springen adviesbureaus op in. Ook beleeft de markt van Outsourcing een grote groei door de kredietcrisis, en adviseurs worden bij de inrichting van outsourcing vaak betrokken.


  Aanbodzijde van de organisatiekunde / toolkit


Duurzaamheid

Door het steeds groeiende besef dat de wereld, en daarmee dus ook ondernemingen, milieubewuster moeten worden, is ´groen´ ondernemen een belangrijk punt geworden. Op veel fronten wordt gewerkt aan milieuvriendelijke fabricagemethodes, productieprocessen waarin wordt gelet op het ´Cradle to cradle´-concept worden vaker toegepast.

Georgina Grenon, Joseph Martha en Martha Turner stellen in ‘How big is your carbon footprint’ dat voor een bedrijf een energiezuinige en efficiënte supplychain kan opzetten, ze eerst zal moeten kijken naar haar eigen uitstoot van CO2 gedurende het gehele productieproces. Hierbij wordt onder andere gekeken naar recycling. Door alle onderdelen in het gehele productieproces afzonderlijk onder de loep te nemen kunnen organisaties een goed beeld krijgen van de omvang van hun uitstoot, en zijn ze in staat om deze te verminderen door het proces anders in te richten. Hierbij kunnen dingen aan het licht komen die tegen je intuïtie ingaan. Fruit inkopen bij een locale teler lijkt bijvoorbeeld milieubewust, maar wanneer tropisch fruit in een koud klimaat in kassen wordt gekweekt, zal dat meer energie kosten dan wanneer dit fruit wordt ingevlogen uit een tropisch land.


Kredietcrisis

Het ontstaan van de kredietcrisis in 2007 heeft grote invloed op het bedrijfsleven. Doordat consumenten de hand op de knip houden, zien veel bedrijven hun omzet afnemen. Het aantal auto’s dat vanaf deze periode wordt verkocht daalt onder andere dramatisch. Dit raakt natuurlijk niet alleen deze industrie, maar ook alle aanverwante industrieën zoals de staal- en transportsector.


Spiritualiteit

Sinds het begin van deze eeuw is spiritualiteit binnen organisaties een steeds belangrijker wordend item. Het klassieke beeld van organiseren heeft bij veranderingsprocessen meestal een top-down benadering, waarbij de leiding de strategie bepaalt en de medewerkers worden gedwongen hierin mee te gaan. Een medewerker moet dit accepteren, of anders maar ontslag nemen (in sommige bedrijven wordt hiervoor de bekende term FIFO in andere betekenis gebruikt, namelijk die van Fit In Or Fuck Off).

Binnen het spirituele perspectief wordt een organisatie niet als een mechanisch systeem gezien, maar als een levend organisme met een ziel. Men gaat ervan uit dat mensen interesse hebben in zingeving en zelfontwikkeling. Er treedt een verschuiving op die Douglas McGregor zou omschrijven als verschuiving van de X naar de Y theorie. De medewerker wordt als een individu beschouwd die je de kans moet geven te kunnen ontwikkelen en te ontplooien.

Het is lastig om spiritualiteit goed te definiëren, maar wat in ieder geval kan worden gesteld is dat de essentie hiervan de overtuiging is dat er meer is in het leven dan alleen het fysieke, datgene wat we objectief kunnen waarnemen. Drs. N. Schaeffer omschrijft spiritualiteit als volgt: ‘spiritualiteit is een proces van persoonlijke transformatie, om ieders potentieel te bereiken, waarbij (de ervaring van) hogere doeleinden in het leven (wordt) worden nagestreefd’.

In de jaren ’80 bestaat spiritualiteit in organisaties nog nauwelijks, maar doordat bedrijven zich sterker bewust worden van hun maatschappelijke functie, komt deze beweging steeds verder tot groei.

Ook Jan Piet van Deene geeft aan dat niet alle processen bij veranderingen in organisaties rationeel zijn. Hij stelt bijvoorbeeld dat allerlei organisatorische gewoontes niet voortkomen uit rationele overwegingen om goed met onzekerheid om te gaan, maar juist uit emotionele drijfveren om ze te vermijden. Niet-rationele processen zijn processen, waarbij mensen niet in staat zijn te onderkennen of openlijk uit te spreken wat een situatie (latent) bij hen oproept, terwijl dat wel belangrijk is voor de uitvoering van de taak. Deze onuitgesproken processen zit in de hoofden en harten van mensen, en moet dus wel worden meegenomen in het werk van een ´veranderaar´, aldus Van Deene.

  De adviseur


Focus van advies
Was het in vroeger jaren zo dat de adviseur zich richtte op strategische vraagstukken binnen bedrijven, in het begin van het nieuwe millennium worden vooral vraagstukken van kostenbesparing, re-engineering (het herontwerpen van bedrijfsprocessen) en downsizing (het ´afslanken´, en dus terugbrengen van het aantal werknemers in een bedrijf) belangrijk.