Home

De opkomst van ICT

1980–1990

Het begin van de jaren '80 wordt gekenmerkt door een oliecrisis in 1979, een economische terugval met hoge werkloosheid, een enorm begrotingstekort, oplopende rente en een instortende woningmarkt. De kabinetten van CDA'er Ruud Lubbers regeren van 1982-1994 onder het motto 'werk, werk, werk'. Deze drie kabinetten worden gekenmerkt door grote bezuinigingen op ambtenarensalarissen en uitkeringen en de afbouw van de verzorgingsstaat.

Het begrotingstekort (het verschil tussen overheidsinkomsten en uitgaven) van 10.7% Bruto Nationaal Product in 1982 wordt zo teruggedrongen. Uitkeringen worden minder aantrekkelijk gemaakt om meer mensen aan het werk te krijgen en de werkloosheid (ruim 11% in 1983) tegen te gaan. Ook wordt het ´Poldermodel´ (consensus tussen overheid, vakbonden en werkgevers) verlaten.

Waar de jaren '60 en '70 bekend staan als "Flower Power" en "Summer of Love", zijn de jaren '80 soberder. Nederland lijdt onder ´Stagflatie´ (economische stagnatie in combinatie met inflatie) wat een economisch probleem veroorzaakt waar men maar moeilijk uitkomt. Eind jaren '80 gaat gelukkig wereldwijd de conjunctuur weer omhoog en verdwijnt het pessimisme. De Nederlandse economie herstelt, de werkloosheid loopt terug en het begrotingstekort is weer onder controle. De ingrijpende hervormingen van Lubbers hebben haar vruchten afgeworpen.

Was het in de jaren ´60 niet echt gewild om bij een familiebedrijf te werken, in de jaren ´80 winnen deze kleine, maar vooral traditionele bedrijven aan populariteit. Mensen werken ook steeds meer in het midden- en kleinbedrijf, en deze bedrijfstak krijgt steeds meer erkenning in de maatschappij als een volwaardig en belangrijk onderdeel van de arbeidsmarkt.

 

  Maatschappelijke ontwikkelingen


Het begin van de jaren '80 wordt gekenmerkt door een oliecrisis in 1979, een economische terugval met hoge werkloosheid, een enorm begrotingstekort, oplopende rente en een instortende woningmarkt. De kabinetten van CDA'er Ruud Lubbers regeren van 1982-1994 onder het motto 'werk, werk, werk'. Deze drie kabinetten worden gekenmerkt door grote bezuinigingen op ambtenarensalarissen en uitkeringen en de afbouw van de verzorgingsstaat.

Het begrotingstekort (het verschil tussen overheidsinkomsten en uitgaven) van 10.7% Bruto Nationaal Product in 1982 wordt zo teruggedrongen. Uitkeringen worden minder aantrekkelijk gemaakt om meer mensen aan het werk te krijgen en de werkloosheid (ruim 11% in 1983) tegen te gaan. Ook wordt het ´Poldermodel´ (consensus tussen overheid, vakbonden en werkgevers) verlaten.

Waar de jaren '60 en '70 bekend staan als "Flower Power" en "Summer of Love", zijn de jaren '80 soberder. Nederland lijdt onder ´Stagflatie´ (economische stagnatie in combinatie met inflatie) wat een economisch probleem veroorzaakt waar men maar moeilijk uitkomt. Eind jaren '80 gaat gelukkig wereldwijd de conjunctuur weer omhoog en verdwijnt het pessimisme. De Nederlandse economie herstelt, de werkloosheid loopt terug en het begrotingstekort is weer onder controle. De ingrijpende hervormingen van Lubbers hebben haar vruchten afgeworpen.

Was het in de jaren ´60 niet echt gewild om bij een familiebedrijf te werken, in de jaren ´80 winnen deze kleine, maar vooral traditionele bedrijven aan populariteit. Mensen werken ook steeds meer in het midden- en kleinbedrijf, en deze bedrijfstak krijgt steeds meer erkenning in de maatschappij als een volwaardig en belangrijk onderdeel van de arbeidsmarkt.

  Vraagzijde van de (advies)markt


De diversificatie die in de jaren ´70 is begonnen binnen de adviesbranche, zet zich voort. Er ontstaan meer adviesbureaus die zich op vele verschillende vlakken binnen het bedrijfsleven gaan richten. Ook in bijvoorbeeld de agrarische sector groeit het aantal bedrijfsadviseurs in de jaren ´80 sterk, deze groei zet voort tot rond het jaar 2000.

Omdat de IT sector steeds groter wordt, en de rol van IT binnen organisaties gewichtiger, maakt deze tak van de advieswereld een grote groei mee. Steeds meer bedrijven worden afhankelijker van computers, en gaan in hun organisatie softwarepakketten, bijvoorbeeld ERP pakketten, gebruiken om hun processen gestructureerd en inzichtelijk te maken. Deze pakketten moeten worden geïmplementeerd en gebruikers moeten worden opgeleid om goed met het systeem te kunnen werken. In deze implementatietrajecten is een grote rol voor de consultant weggelegd.

Door alle nieuwe ontwikkelingen in bedrijven krijgen consultants vaak te maken met weerstand tegen de door hen aangekondigde veranderingen. Het wordt belangrijker om hier goed mee om te gaan en zo een goede samenwerking en sfeer in bedrijven te behouden.

  Aanbodzijde van de organisatiekunde / toolkit


Grote bedrijven worden in deze periode minder gewild. De opkomst van het midden- en kleinbedrijf als een beter alternatief is ingezet. Hierin is duidelijk de trend, zoals beschreven in het boek ´Small is Beautiful´ van E.F. Schumacher te zien. De voortdurende groei en diversificatie binnen organisaties keert om, men gaat terug naar de kerntaken. Bedrijven worden zakelijker.

Ook de inzet van de werknemers verandert. Was eerst de werkweek van veertig uur de norm, nu worden arbeidstijden flexibeler. In het algemeen wordt er soepeler met werken omgegaan.

Binnen grote bedrijven worden organisaties vaak in kleine business units ingedeeld, die op afstand door het hoofdkantoor worden bestuurd. De grote bedrijven waren vaak wel beursgenoteerd, maar binnen het management ligt de focus hier in het geheel niet op, beurskoersen worden als minder belangrijk gezien.

Bedrijven hebben relatief grote research and development afdelingen waar nieuwe producten worden ontwikkeld. Normaliter worden producten ontwikkeld door een waargenomen vraag in de markt, maar in de jaren ´80 zijn het vaak de ´vakidioten´ die zelf op creatieve wijze nieuwe producten bedenken die aan de man worden gebracht.

Vanaf halverwege de jaren ’80 wordt er in bedrijven met computers gewerkt. Vele processen worden hierdoor vergemakkelijkt en geautomatiseerd. Deze trend zet zich in de loop van de jaren voort, om in de toekomst een steeds grotere rol te gaan innemen.

  De adviseur


De trend van de jaren ´70 zet zich voort. Wel krijgen junior adviseurs steeds minder specifieke taken toebedeeld. De junior adviseur kan te weinig toegevoegde waarde leveren, en het begeleiden van juniors wordt als te duur gezien. Junior adviseurs worden wél ingezet bij grote projecten, die het karakter hebben van outsourcing ´in huis´. Dit gebeurt vooral bij de overheid.

Wanneer adviseurs naar bedrijven kijken, wordt ook gekeken naar de markt, en naar de positie van andere, vergelijkbare bedrijven. Organisaties worden geijkt, lettende op andere spelers in de markt, het zogenaamde benchmarking. Dit vergelijkende onderzoek wordt meegenomen in het advies.

In het adviesvak neemt de rol van advisering op het gebied van IT en automatisering toe. Bedrijven schakelen consultants in om hen te adviseren over de rol van automatisering, en de toepassing van computers hierin.

Zoals genoemd krijgen consultants vaak te maken met weerstand tegen de door hen door te voeren veranderingen. In 1987 schrijven P. Kloosterboer en E. van de Vliert het stuk ´Andersom interveniëren bij weerstand´ in M & O, een blad voor management en organisatie. Ze halen hierbij de Roos van Leary (ontwikkeld door Timothy Leary) aan als hulpmiddel bij het omgaan met weerstand.