Home

Oorlog en Vrede

1940 – 1950

Op 10 mei 1940 wordt Nederland, ondanks Duitse beloften voor respectering van de Nederlandse neutraliteit, aangevallen door Nazi-Duitsland dat via Nederland en België Frankrijk wil binnenvallen. De lage landen raken daarmee betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. In 1942 verovert Japan Nederlands-Indië.

Direct na de bevrijding van Nederlands-Indië, op 17 augustus 1945, verklaart het land zich onafhankelijk onder de naam Indonesië. Nederland vecht tegen de Indonesische nationalisten in twee oorlogen, bekend onder de eufemistische benaming van politionele acties die gezag en orde moeten herstellen. Zowel door de internationale druk van de Verenigde Naties en de Verenigde Staten, waarbij de VS dreigt de Marshallhulp stop te zetten, als door de vasthoudendheid van de Indonesiërs, wordt Nederland gedwongen de nieuwe situatie te aanvaarden.

Ook in Nederland zelf is er veel onenigheid. Nederland erkent de Indonesische onafhankelijkheid officieel op 27 december 1949 en behoudt alleen Nieuw-Guinea. Een immigratiestroom van in totaal ca. 300.000 personen uit Indonesië komt op gang, bestaande uit Molukkers (ex-KNIL-militairen plus hun gezinnen), Nederlandse repatrianten, en 'Indo's' (nakomelingen uit gemengde huwelijken). Met uitzondering van sommige Molukkers hebben zij zonder veel moeite hun plaats in de Nederlandse samenleving kunnen vinden.

  Maatschappelijke ontwikkelingen


Op 10 mei 1940 wordt Nederland, ondanks Duitse beloften voor respectering van de Nederlandse neutraliteit, aangevallen door Nazi-Duitsland dat via Nederland en België Frankrijk wil binnenvallen. De lage landen raken daarmee betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. In 1942 verovert Japan Nederlands-Indië.
Direct na de bevrijding van Nederlands-Indië, op 17 augustus 1945, verklaart het land zich onafhankelijk onder de naam Indonesië. Nederland vecht tegen de Indonesische nationalisten in twee oorlogen, bekend onder de eufemistische benaming van politionele acties die gezag en orde moeten herstellen. Zowel door de internationale druk van de Verenigde Naties en de Verenigde Staten, waarbij de VS dreigt de Marshallhulp stop te zetten, als door de vasthoudendheid van de Indonesiërs, wordt Nederland gedwongen de nieuwe situatie te aanvaarden.
Ook in Nederland zelf is er veel onenigheid. Nederland erkent de Indonesische onafhankelijkheid officieel op 27 december 1949 en behoudt alleen Nieuw-Guinea. Een immigratiestroom van in totaal ca. 300.000 personen uit Indonesië komt op gang, bestaande uit Molukkers (ex-KNIL-militairen plus hun gezinnen), Nederlandse repatrianten, en 'Indo's' (nakomelingen uit gemengde huwelijken). Met uitzondering van sommige Molukkers hebben zij zonder veel moeite hun plaats in de Nederlandse samenleving kunnen vinden.

  Vraagzijde van de (advies)markt


.

  Aanbodzijde van de organisatiekunde / toolkit


Veel bedrijven zijn de Duitsers graag ter wille. Omdat Frankrijk en België de eerste dagen nog niet gepacifeerd zijn, kunnen zij zo veel mogelijk winstgevende orders van de Duitsers in de wacht slepen. Ondanks negatieve effecten van de Engelse blokkade lijkt de bezetting mee te vallen. Bedrijven als Philips keren recorddividenden uit.
Als in ' 41 en '42 steeds duidelijker blijkt dat de oorlog nog lang gaat duren en dat een Duitse overwinning allerminst zeker is, verandert dit beeld. De Jodenvervolging begint grimmiger te worden, en de Duitsers treden ook harder op tegen de bevolking, zoals bij de februaristaking De NSB weet bij de Duitsers een monopoliepositie in de wacht te slepen. Alle andere politieke partijen worden verboden, inclusief de Nederlandsche Unie en de fascistische rivalen van de NSB. De Duitsers beginnen nu ook steeds meer van de Nederlandse productie voor zichzelf op te eisen. Goederen worden steeds schaarser. Nog steeds maken bedrijven winst, maar met het geld kan steeds minder worden gekocht. Via allerlei instrumenten zoals de wisselkoers trachten de Duitsers nog meer uit Nederland te persen.

  De adviseur


.